Αρτάκη: μια πανέμορφη πολιτεία, που η αρχή της χάνεται στα βάθη των χρόνων, κτισμένη στην παραλιακή ακτή της δυτικής χερσονήσου της Κυζίκου, σφιχταγκαλιασμένη με τη θάλασσα του Μαρμαρά.Απλωμένη σε μια χρυσαφένια παραλία, στη βάση περίπου υψηλών λόφων, που οδηγούσαν στο Δίνδυμο όρος, απολάμβανε τη νηνεμία και το απάνεμο του κόλπου της, αρέχοντας απλόχερα την προστασία στους ναυτικούς εκεί και τότε.Στα ανατολικά της, το ύψωμα που έφερε το όνομα Αϊ-Συμιός,προσωνύμιο που αποδόθηκε από τους κατοίκους, με τη μικροεκκλησία του αγίου να στέκει ολόρθη και να ατενίζει την απεραντοσύνη της θάλασσας, και παραδίπλα ερείπια, τείχη κάστρου, απομεινάρια μιας άλλης εποχής.Κάτω, στα ριζά, η παραλία, με τα καπηλειά των ναυτικών, οάσεις των καιρών, τα ποικίλα μαγαζιά κάθε είδους με τις πραμάτειες τους στη διάθεση των καταναλωτών, τα πανέμορφα σπίτια των εχόντων και κατεχόντων.Πιο πάνω, το Αρρεναγωγείο, που είχε στα πόδια του όλο το χωριό, σημείο αναφοράς των πιτσιρικάδων, αλλά και όλων: το σχολείο της καρδιάς τους.Κοντά, στον Πύργο, στον Γιολ Μπαξέ, το αντίστοιχο κτήριο για τις μικρές δεσποινίδες. Κομψοτέχνημα αρχιτεκτονικής, που κάλυπτε τις ανάγκες μόρφωσης όλων των κορασίδων της κοινότητας,από ηλικία τεσσάρων – πέντε χρόνων του νηπιαγωγείου έως και πέρατος των σπουδών, της βασικής εκπαίδευσης.